De donkere maanden doorkomen – tips voor de juiste belichting in huis

In de koude wintermaanden is het vaak nog donker buiten wanneer de wekker afgaat. Je innerlijke klok staat hierdoor nog steeds in slaapstand.

Guido van Loon 02 Oktober 2019

In Scandinavië zijn er zelfs zogenaamde lichte cafés om seizoensdepressie te voorkomen. Op een gegeven moment raakt het donkere seizoen de geest: licht is een invloedrijke factor voor onze psyche en het lichaam. Daarom is het belangrijk te kiezen voor de juiste verlichting in de winter. Hier zijn een paar tips over verlichting voor jouw eigen huis.

Lichttherapie bij winterdepressie

Volgens de Duitse vereniging van elektrische en elektronische fabrikanten (ZVEI) leidt gebrek aan licht in de winter tot een depressieve stemming. Je kunt proberen om de behoefte aan daglicht te dekken door af en toe een wandeling te maken, maar dit is vaak niet genoeg. Voor sommigen is de daglichtlamp een therapeutische maatregel. Door daglicht te simuleren, kunt u depressie tegengaan en het welzijn verhogen. Maar met een lamp alleen is er niet veel te winnen. Een juiste verlichting thuis kan ook veel doen.

Tips voor een stralend thuis

Een eenvoudige plafondarmatuur is niet voldoende om het gebrek aan licht tijdens de wintermaanden te compenseren. In plaats daarvan wordt een uitgekiend concept met verschillende lichtbronnen aanbevolen. Het concept voorziet in een mix van drie verlichtingsopties:
1. basisverlichting ter oriëntatie
2. zonelicht voor afzonderlijke gebieden
3. sfeerverlichting voor accenten en welzijn

In het middelpunt van de actie: Een goede verlichting van de woonkamer
De woonkamer is het centrum van het huis, waar een groot deel van de dag wordt geleefd: om te lezen, te spelen, tv te kijken, te ontspannen of als ontmoetingsplaats voor het hele gezin en individuele gasten. Met een oppervlakte van ca. 25 m² heb je vier tot vijf verschillende lichtbronnen nodig als basis voor de basisverlichting. Zonelampen worden gebruikt om bijvoorbeeld leeshoeken of veranda's te verlichten. Sfeerverlichting draagt bij aan een gezellige sfeer en verhoogt het welzijn met de juiste accentuering.
Hiervoor zijn bijvoorbeeld lichtkolommen, lichtkettingen, slangen of LED-strips op vitrines of in de vloer geschikt. Individuele vakjes in kasten kunnen worden belicht, waarmee de wandlampen de kunstwerken en foto's aan de wanden optimaal tot hun recht laten komen.

Voor bureaus en werkplekken goed licht een must, om de ogen te beschermen. Kies hierbij voor lampen die jouw werkplaats selectief verlichten. Of het nu gaat om lezen op de bank, schrijven aan tafel of het aanbrengen van make-up voor de spiegel - een eigen huis kan niet zonder zulke verlichting. Om het niet al te praktisch te laten lijken, kun je vertrouwen op decoratieve elementen of eenvoudige designlampen van kwaliteit, die eenvoudige elegantie en moderne flair belichamen in de zin van een verder ontwikkelde Bauhaus-stijl. Een uitgekiend design laat de functionaliteit op de achtergrond treden en kan de ruimte verlevendigen.

De indirecte verlichting de zogenaamde sfeerverlichting, geeft jouw huis een gevoel van gezellig- en huiselijkheid. Direct licht daarentegen verhoogt het gevoel van welzijn. Maak een keuze voor verblindingsvrije lichtbronnen: met name oriëntatielichten moeten een lampenkap hebben voor de demping en lichtverdeling in de ruimte. Wil je zowel fellicht als sfeerlicht? Kies dan voor dempbare verlichting.

Warm en koud licht

De mens heeft in principe een mix van warm en koud licht nodig: dit is te danken aan de natuurlijke hormoonproductie van het lichaam, die zich aanpast aan de omstandigheden van het daglicht. Donkere fasen zijn daarom net zo belangrijk als daglichtfasen. Dat je je 's winters slap en moe voelt, komt door de verhoogde hoeveelheid melatonine, een slaaphormoon. Omgekeerd kan een verstoorde melatonine balans 's nachts ook je innerlijke klok verstoren en leiden tot slaapstoornissen en stresssymptomen. Daarom moet het 's nachts voldoende donker zijn. Het recept voor succes is een regelmatige verandering en de juiste hoeveelheid licht en duisternis.

Allemaal een kwestie van timing

Tot 100.000 lux stralen in de zomer tot 100.000 lux op je af onder een blauwe hemel. In de winter en als het bewolkt is, is het slechts 3.500 lux. Voor een optimale verandering is het afhankelijk van de juiste lux-waarde op het juiste moment. Koud wit, helder licht met 1.000 lux en een kleurtemperatuur van ca. 12.000 Kelvin heeft een stimulerende werking om jouw lichaam te activeren en wakker te maken. In de badkamer en keuken wordt geadviseerd lichtbronnen met meer dan 5000 Kelvin gebruiken. Warm wit licht met 500 lux en slechts 3.200 Kelvin daarentegen zorgt voor ontspanning en een kalmerend effect. Daarom is het belangrijk de helderheid voor het naar bed gaan verminderen.