Je dakkapel winterklaar maken: hier moet je op letten

Een terechte vraag. Een dakkapel krijgt het hele jaar wind, zon en regen over zich heen, maar juist in de winter komen kleine gebreken aan het licht.

Bij 040 Dakkapel, dakkapelbouwer in de regio Eindhoven, zien ze in het najaar telkens dezelfde zwakke plekken terugkomen. Het goede nieuws: de meeste kun je zelf herkennen, zonder dat je het dak op hoeft. Met een rondje over de zolder en een blik van buitenaf weet je vaak al genoeg.

Begin binnen: je zolder verraadt meer dan je denkt

De zolder is de beste plek om te beginnen. Kijk op een droge dag langs het plafond en de wanden rond de dakkapel. Donkere randen, verkleurde plekken of een muffe geur zijn signalen dat er ergens vocht binnenkomt.

Let daarbij op een eigenaardigheid van lekkages bij dakkapellen. Het water komt meestal niet binnen waar je de vlek ziet. Het loopt eerst een stuk mee langs balken of isolatie en duikt pas verderop op. Een vochtplek midden op het plafond kan dus prima beginnen bij de aansluiting aan de zijkant.

Check ook de ramen. Klemmen ze, of sluiten ze niet meer goed aan? Dan vinden tocht en regenwater een weg naar binnen. Zie je condens tussen de twee glasbladen, dan is de afdichting van het dubbele glas niet meer in orde. Dat los je niet op met een doek, maar het is goed om te weten.

Kitnaden: klein detail, grote gevolgen

Rond de kozijnen en bij de aansluitingen zitten kitnaden. Die houden water buiten, maar ze verouderen. Kit wordt na verloop van tijd hard, krimpt en laat los van de ondergrond. Er ontstaat een kier die je soms pas ziet als je er met je neus bovenop staat.

Juist zo'n kier is in de winter verraderlijk. Water trekt naar binnen, bevriest tijdens een koude nacht en zet dan uit. Daardoor wordt de opening telkens een stukje groter. Wat in oktober een haarscheurtje is, kan in maart een lekkage zijn.

Druk zachtjes met je vinger op de kit. Voelt die hard en bros aan, of zie je scheurtjes en losse randen? Dan is opnieuw kitten aan de orde.

Druk met je duim op het houtwerk

Heb je een houten dakkapel, kijk dan goed naar de verflaag. Die is de eerste verdediging tegen vocht. Bladdert de verf, is hij dof geworden of zie je haarscheurtjes, dan kan regenwater het hout in trekken.

Houtrot ontstaat bijna altijd op dezelfde plekken: de onderdorpel van het kozijn, de hoeken en de onderzijde van de dakkapel. Daar blijft water het langst staan. Kun je er vanuit het open raam bij, druk dan met je duim of een schroevendraaier op het hout. Voelt het zacht of sponzig aan, of zie je donkere plekken, dan is het hout aangetast.

Als richtlijn is het schilderwerk van een houten dakkapel om de vier tot zes jaar aan de beurt. Een dakkapel op het zuiden of westen heeft het zwaarder dan een exemplaar op het noorden. Schilderen in de winter is alleen geen goed plan, want verf hecht slecht bij kou en vocht. Zie je nu dat het schilderwerk op is, zet het dan op de planning voor het voorjaar. Zachte plekken laat je liever nog voor de vorst bekijken, zodat de schade niet verder groeit.

Lood en zink langs de zijkanten

Waar de dakkapel het schuine dak raakt, zit meestal lood- of zinkwerk. Dat vangt het water op dat langs de zijwangen naar beneden loopt. Vanaf de straat of vanuit de tuin zie je vaak al of het nog strak ligt.

Opgekrulde randen, losgewaaide stukken of een kier tussen het lood en de dakpannen zijn plekken waar regen vrij spel krijgt. Een flinke herfststorm maakt dat werk soms in een nacht af. Kijk dus vooral na harde wind nog even omhoog.

Het dakje zelf: plassen, mos en bladeren

Bovenop de dakkapel ligt meestal bitumen of EPDM. Dat platte dakje zie je zelden, tenzij je er vanuit een hoger raam of dakraam op uitkijkt. Lukt dat, let dan op blaasjes, scheuren en plekken waar water blijft staan. Een plas die dagen na een bui nog ligt, wijst op een afvoer die slecht doorloopt of op een dak dat ergens is doorgezakt.

Herfstbladeren zijn hier de stille boosdoener. Ze waaien in de goot of het afvoerputje, raken verzadigd en houden het water tegen. Mos en algen doen daar nog een schepje bovenop, omdat ze vocht vasthouden. Een vrije afvoer voor de winter scheelt veel ellende.

De kitnaden, de dakbedekking en de afvoer zijn ook de onderdelen die je het best om de een tot twee jaar laat nakijken. Daar begint de schade meestal, lang voordat je er binnen iets van merkt.

Kunststof of zink? Dan ligt de nadruk anders

Niet elke dakkapel vraagt dezelfde aandacht. Kunststof rot niet, maar zet wel uit en krimpt bij temperatuurwisselingen. Kijk daarom naar scheurtjes in de panelen en naar de naden. Een schoonmaakbeurt met een geschikt middel voorkomt dat vuil zich vastzet en het materiaal verkleurt.

Zink gaat lang mee en vraagt weinig onderhoud. Hier draait het vooral om de solderingen, de plekken waar zinkdelen aan elkaar vastzitten. Die kunnen na jaren verzwakken en water doorlaten. Welk materiaal je ook hebt: de naden en de afvoer zijn altijd het eerste om te controleren.

Ventileren, ook als het buiten koud is

Een dakkapel kan ook van binnenuit schade oplopen. Op zolder wordt geslapen, gewerkt of was gedroogd, en dat levert vocht op. Kan dat nergens heen, dan slaat het neer op de koudste plekken: het glas, de kozijnen en de hoeken.

Laat ventilatieroosters in het kozijn daarom ook in de winter openstaan. Heb je geen roosters, zet het raam dan dagelijks even in de kiepstand of op een kier. Dat kost een beetje warmte, maar het voorkomt schimmel en houdt het houtwerk aan de binnenkant gezond.

Als een klein klusje groter blijkt

Veel van wat je tegenkomt is gewoon onderhoud: een nieuwe kitnaad, een schoon afvoerputje, een plek die geschilderd moet worden. Kijk je nu goed, dan kom je de winter vaak met weinig werk door.

Klim alleen niet zelf het dak op, zeker niet als het nat, glad of winderig is. Werk aan lood, dakbedekking of houtrot laat je over aan iemand met een steiger of hoogwerker. Die kan ook beoordelen of een gebrek aan de oppervlakte zit of dieper gaat.

Soms blijkt de schade groter dan gedacht, bijvoorbeeld als de constructie is aangetast of de isolatie vocht heeft opgenomen. Dan komt de vraag op of herstellen nog loont. Wat er bij die afweging komt kijken, lees je in het artikel over je dakkapel renoveren of vernieuwen.

Voor nu volstaat een rondje over de zolder en een blik omhoog vanaf de straat. Dan weet je waar je staat, nog voordat de eerste vorst zich aandient.