Aardlekautomaten: wat zijn het en wanneer kies je ervoor?

In dit artikel lees je wat een aardlekautomaat doet, hoe die verschilt van een aardlekschakelaar, wanneer je 1-fase of 3-fase nodig hebt, en waarom prijzen tussen merken uiteenlopen. Ook komt terug waarom KEMA- of DEKRA-gekeurde aardlekautomaten gewoon een prima en veilige keuze zijn.

Wat doet een aardlekautomaat?

Een aardlekautomaat combineert twee beveiligingen in één module:

• Beveiliging tegen lekstroom (aardlek): beschermt mensen bij gevaarlijke lekstromen, bijvoorbeeld door een defect apparaat of beschadigde kabel.
  
• Beveiliging tegen overstroom en kortsluiting (automaat): schakelt uit bij overbelasting of kortsluiting om schade en brandrisico te beperken.

Het voordeel is overzicht: je beveiligt één groep heel gericht. Gaat er iets mis, dan valt meestal alleen die groep uit.

Verschil tussen aardlekschakelaar en aardlekautomaat

Aardlekschakelaar
Een aardlekschakelaar controleert of er lekstroom optreedt en schakelt uit als die boven de ingestelde waarde komt (vaak 30mA voor persoonsbeveiliging). Hij beschermt niet tegen overbelasting of kortsluiting. Daarom zit er meestal nog een installatieautomaat per groep naast.

Aardlekautomaat
Een aardlekautomaat doet wat een aardlekschakelaar doet, maar heeft ook de functie van een installatieautomaat ingebouwd. Je hebt dan per groep één apparaat dat zowel op lekstroom als op kortsluiting of overbelasting reageert.

Praktisch verschil in huis
Met een losse aardlekschakelaar zitten vaak meerdere groepen achter één aardlek. Als er in één groep lekstroom ontstaat, kan daardoor een groter deel van het huis spanningsloos worden. Met aardlekautomaten blijft het probleem meestal beperkt tot één groep. Dat is prettig voor comfort en maakt storingen vaak sneller te vinden.

1-fase en 3-fasen: wanneer heb je wat nodig?

1-fase

Veel woningen hebben 1-fase. Dat is geschikt voor de meeste standaard groepen: verlichting, stopcontacten en normale keukenapparaten. Ook veel moderne apparatuur werkt prima op 1-fase, zolang het vermogen binnen de grenzen blijft.

3-fasen

3-fasen is bedoeld voor zwaardere vermogens en zie je vaak bij:

• Elektrische kookplaten (regelmatig met Perilex)
• Laadpalen
• Warmtepompen
• Grotere werkplaatsen of zwaardere machines

Het gaat niet alleen om of je huisaansluiting 3-fasen is, maar ook om hoe de installatie is opgebouwd en wat het apparaat vraagt. Een 3-fasen aardlekautomaat is technisch anders dan een 1-fase variant en moet passen bij de toepassing.

Waarom zijn er grote prijsverschillen tussen merken?

Prijsverschillen betekenen niet automatisch dat het goedkope product onveilig is. In de praktijk komen verschillen meestal door een combinatie van deze punten:

1. Materialen en afwerking
   Sommige merken kiezen voor zwaardere componenten of extra robuuste mechaniek. Dat kan verschil maken in levensduur, vooral bij intensief schakelen of zwaardere belastingen.
   
2. Gedrag bij moderne elektronica
   Huishoudens zitten vol elektronica: laders, ledverlichting, inductie, omvormers. Sommige modellen zijn ontworpen om in zulke omgevingen minder snel onnodig uit te schakelen. Dat is niet altijd noodzakelijk, maar het kan wel merkbaar zijn in specifieke situaties.
   
3. Productlijn en compatibiliteit
   A-merken hebben vaak brede series met accessoires en lange doorlooptijden in leverbaarheid. Installateurs werken graag met vaste systemen en dat zie je soms terug in de prijs.
   
4. Distributie, voorraad en garantie
   Prijs wordt ook bepaald door kanaal, voorraadpositie, service en garantieregelingen. Dat staat los van de basisveiligheid van het product.
   

KEMA of DEKRA keurmerk

Als een aardlekautomaat KEMA- of DEKRA-gekeurd is en geschikt is voor de juiste toepassing, dan is dat een sterke indicatie dat hij aan relevante eisen voldoet en veilig gebruikt kan worden. Je betaalt bij goedkopere, gekeurde merken vaak minder voor merknaam of systeem-ecosysteem , terwijl de kernfunctie gewoon in orde is. Dat maakt ze voor veel woningen een logische keuze.

Waar let je op bij het kiezen?

Je hoeft geen specialist te zijn om de belangrijkste punten te herkennen:

• Type aardlek (bijvoorbeeld type A) : dit moet passen bij de apparatuur in huis. Bij specifieke toepassingen kan een ander type nodig zijn.
• Nominale stroom (A) en uitschakelkarakteristiek (bijvoorbeeld B of C) : moet aansluiten bij de groep en belasting.
• Kortsluitvermogen (kA) : moet passen bij de installatie.
• Passend in de meterkast : afmetingen, kamrail en compatibiliteit met je kast kunnen meespelen.
  

Bij twijfel is het verstandig om een installateur te laten meekijken, zeker bij 3-fasen toepassingen of als je een nieuwe zware verbruiker aansluit.

Samengevat

Een aardlekautomaat combineert aardlekbeveiliging en groepsbeveiliging in één. Het verschil met een aardlekschakelaar is dat die laatste alleen op lekstroom beveiligt en meestal meerdere groepen tegelijk kan uitschakelen, terwijl een aardlekautomaat per groep werkt.

1-fase is voor de meeste standaard groepen voldoende, 3-fasen is vaak nodig bij zwaardere toepassingen zoals koken, laden of een warmtepomp. Grote prijsverschillen komen door materiaalkeuzes, gedrag bij elektronica, systeemecosystemen en distributie, niet automatisch door veiligheid. 

Tot slot zijn KEMA- of DEKRA-gekeurde aardlekautomaten in de basis gewoon een veilige en verstandige keuze, ook in het lagere prijssegment.