PVT-systemen: zonne-energie voor elektriciteit én warmte

Wie zijn woning wil verduurzamen, kijkt al snel naar zonnepanelen en een warmtepomp. Een PVT-systeem combineert deze technieken in één oplossing. PVT staat voor PhotoVoltaïsch Thermisch: de panelen wekken niet alleen elektriciteit op, maar verzamelen ook warmte uit zonlicht en de buitenlucht. Die warmte kan vervolgens worden gebruikt als bron voor een warmtepomp.

Wat is een PVT-systeem?

Een PVT-paneel lijkt aan de bovenkant op een traditioneel zonnepaneel. Het fotovoltaïsche gedeelte zet zonlicht om in elektriciteit. Aan de achterzijde van het paneel bevindt zich een thermisch systeem dat warmte opneemt.

Die warmte wordt via een vloeistof of ander warmtedragend medium afgevoerd en kan worden gebruikt als warmtebron voor een warmtepomp. Daardoor ontstaat een systeem dat zowel elektriciteit als warmte levert.

Een PVT-systeem kan daarmee een interessante oplossing zijn voor woningen waar weinig ruimte beschikbaar is op het dak, maar waar wel behoefte is aan duurzame energie en verwarming.

Hoe werkt PVT?

De werking van een PVT-systeem bestaat eigenlijk uit twee onderdelen. Het zonnepaneel wekt elektriciteit op voor bijvoorbeeld verlichting, huishoudelijke apparaten en andere elektrische toepassingen in huis. Tegelijkertijd neemt het thermische deel van het paneel warmte op.

De verzamelde warmte wordt naar een warmtepomp geleid. De warmtepomp verhoogt de temperatuur vervolgens naar een niveau dat geschikt is voor verwarming van de woning en, afhankelijk van het systeem, voor warm tapwater.

Een belangrijk voordeel is dat de verschillende onderdelen elkaar kunnen aanvullen. De warmte die achter het paneel wordt verzameld, kan bovendien bijdragen aan een efficiënte werking van de warmtepomp.

PVT als alternatief voor zonnepanelen en een buitenunit

Een PVT-systeem kan vooral interessant zijn wanneer je een warmtepomp wilt toepassen, maar geen buitenunit in de tuin of aan de gevel wilt plaatsen. Bij bepaalde PVT-systemen functioneren de panelen namelijk als warmtebron voor een water-waterwarmtepomp.

Dat kan voordelen hebben op het gebied van geluid, uitstraling en ruimtegebruik. Het systeem wordt grotendeels op of rondom het dak geïntegreerd, waardoor de tuin en gevel vrij blijven.

Of PVT daadwerkelijk de beste oplossing is, hangt af van de woning, het beschikbare dakoppervlak, de warmtevraag, isolatie en het gewenste verwarmingssysteem.

Minder ruimte nodig op het dak

Een PVT-paneel levert twee soorten energie uit hetzelfde dakoppervlak. Dat kan aantrekkelijk zijn bij woningen met een relatief klein dak.

Waar je bij een combinatie van zonnepanelen en andere duurzame technieken soms extra ruimte nodig hebt, worden bij PVT elektriciteitsopwekking en warmtewinning gecombineerd. Hierdoor kan een kleiner dakoppervlak toch een belangrijke bijdrage leveren aan de verduurzaming van de woning.

Bij het ontwerp moet uiteraard goed worden gekeken naar de hoeveelheid panelen die nodig is voor de elektriciteitsbehoefte én de warmtebehoefte van de woning.

PVT en een warmtepomp

PVT-systemen worden vaak gekoppeld aan een warmtepomp. De PVT-panelen leveren daarbij de warmtebron die de warmtepomp nodig heeft.

Dat maakt PVT vooral interessant voor nieuwbouwwoningen en goed geïsoleerde bestaande woningen. Een lage-temperatuurverwarmingssysteem, zoals vloerverwarming of geschikte lage-temperatuurradiatoren, past hier goed bij.

Bij een bestaande woning is het verstandig om eerst naar isolatie, ventilatie en de huidige verwarmingsinstallatie te kijken. Een PVT-systeem is namelijk geen losstaande oplossing: het rendement hangt sterk samen met het totale energiesysteem van de woning.

Werkt PVT ook als de zon niet schijnt?

Ja. PVT-systemen zijn niet uitsluitend afhankelijk van direct zonlicht. De thermische panelen kunnen ook warmte uit de buitenlucht opnemen. Daardoor kan de installatie ook op bewolkte dagen warmte leveren.

In de winter ligt de beschikbare warmte uiteraard lager dan in de zomer. De warmtepomp moet daarom voldoende capaciteit hebben en het systeem moet goed worden afgestemd op de warmtevraag van de woning.

De elektriciteitsproductie van de panelen is daarentegen wel sterk afhankelijk van de hoeveelheid zonlicht.

Wat zijn de voordelen van PVT?

Een PVT-systeem kan verschillende voordelen bieden:

• je wekt zowel elektriciteit als warmte op;

• één dakoppervlak krijgt meerdere functies;

• het systeem kan worden gecombineerd met een warmtepomp;

• er kan geen of minder behoefte zijn aan een traditionele buitenunit;

• de installatie kan relatief rustig en esthetisch worden geïntegreerd;

• je vermindert het gebruik van fossiele energie;

• het systeem past goed bij energiezuinige en goed geïsoleerde woningen.

Daar staat tegenover dat PVT technisch complexer is dan alleen zonnepanelen. Een goede berekening en installatie zijn daarom belangrijk.

Is PVT geschikt voor iedere woning?

Niet iedere woning is automatisch geschikt voor PVT. De isolatiewaarde van de woning, het type verwarmingssysteem, de beschikbare dakruimte en de warmtevraag spelen allemaal een rol.

Ook de ligging en oriëntatie van het dak zijn belangrijk. Daarnaast moet worden gekeken naar de ruimte voor technische installaties en de mogelijkheden om de warmte vanaf het dak naar de warmtepomp te transporteren.

Bij een bestaande woning kan een adviseur eerst de huidige energiebehoefte in kaart brengen. Op basis daarvan kan worden bepaald hoeveel PVT-panelen en welke warmtepomp nodig zijn.

PVT, zonnepanelen of een combinatie?

Zonnepanelen blijven een relatief eenvoudige manier om zelf elektriciteit op te wekken. PVT gaat een stap verder door ook warmte te winnen.

Welke oplossing het beste is, hangt af van je doel. Wil je vooral meer eigen elektriciteit opwekken, dan kunnen zonnepanelen een logische keuze zijn. Wil je tegelijkertijd de woning duurzaam verwarmen en is een warmtepomp gewenst, dan kan PVT interessant worden.

Ook combinaties zijn mogelijk. Een woning kan bijvoorbeeld PVT-panelen gebruiken als warmtebron voor de warmtepomp en daarnaast zonnepanelen inzetten voor extra elektriciteitsproductie.

Een integraal energiesysteem voor de woning

PVT laat goed zien dat verduurzaming steeds meer draait om het combineren van technieken. Zonnepanelen, PVT, warmtepompen, vloerverwarming, ventilatie en energieopslag kunnen samen één energiesysteem vormen.

Het uitgangspunt is daarbij niet alleen hoeveel energie je opwekt, maar vooral hoe de verschillende onderdelen samenwerken. Een goed ontworpen systeem kan ervoor zorgen dat duurzame energie zo efficiënt mogelijk wordt benut.

Voor wie bezig is met nieuwbouw, een grote renovatie of het toekomstbestendig maken van de woning, is PVT daarom zeker een techniek om mee te nemen in de plannen.